DES Teslim Şekli: Gemide Teslimin (Delivered Ex Ship) Tüm Detayları ve Risk Analizi

DES-Delivered Ex Ship-Gemide Teslim

Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları varış limanında, gemide teslim eder. Varış limanına kadar bütün risk ve masraflar navlun ücreti de dâhil olmak üzere satıcı tarafından karşılanır. Belirlenen varış limanında mallar alıcının emrine hazır tutulduğu andan itibaren teslim gerçekleşmiş sayılmaktadır.

Sorumlulukların Sınırları ve Risk Devri

DES teslim şekli, satıcının (ihracatçının) sorumluluğunun maksimum düzeyde olduğu, ancak malın boşaltılma riskine karışmadığı bir yöntemdir. Bu teslim şeklinde satıcı, tıpkı bir CIF (Cost, Insurance, Freight) işleminde olduğu gibi malı varış limanına getirmekle yükümlüdür. Ancak DES’i diğerlerinden ayıran en temel fark, riskin devredildiği noktadır. CIF’te risk, yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçerken; DES işleminde risk, mal varış limanına ulaşıp gemi rıhtıma yanaşana kadar satıcıdadır.

Bu süreçte satıcı, navlun masraflarını öder ve malın varış noktasına kadar olan sigorta işlemlerini organize eder. Ancak burada dikkat edilmesi gereken en kritik nokta “boşaltma” aşamasıdır. Gemi varış limanına geldiğinde, mallar güvertede veya ambarda alıcının emrine hazır tutulur. Bu andan itibaren; vinç operasyonları, malın gemiden indirilmesi, gümrük vergilerinin ödenmesi ve iç nakliye gibi tüm masraf ve riskler alıcıya (ithalatçıya) aittir.

Güncel Ticaretteki Yeri ve Önemi

Dış ticaret uzmanlarının bilmesi gereken önemli bir detay da DES teriminin Incoterms 2010 düzenlemesiyle yürürlükten kaldırılmış olmasıdır. Günümüzde bu teslim şeklinin yerini büyük ölçüde DAP (Delivered at Place – Belirlenen Yerde Teslim) almıştır. Ancak, eski tarihli uzun vadeli sözleşmelerde veya tarafların özel olarak Incoterms 2000’e atıfta bulunduğu anlaşmalarda hala karşımıza çıkabilmektedir. Özellikle dökme yük taşımacılığında (kömür, tahıl, maden vb.) geminin limana yanaşması ve boşaltma operasyonlarının maliyeti yüksek olduğundan, taraflar sorumlulukları netleştirmek adına DES mantığını sözleşmelerine özel maddelerle eklemeyi tercih edebilirler.

Alıcı ve satıcı arasındaki maliyet paylaşımını net bir şekilde görebilmeniz için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz:

DES Teslim Şeklinde Masraf ve Sorumluluk Dağılımı
İşlem Adımı	Sorumlu Taraf	Açıklama
Navlun ve Taşıma	Satıcı (İhracatçı)	Malın varış limanına kadar olan gemi navlunu satıcıya aittir.
Sigorta	Satıcı (İhracatçı)	Varış limanına kadar oluşabilecek hasarlara karşı sigorta satıcının yükümlülüğündedir.
Boşaltma Masrafları	Alıcı (İthalatçı)	Malın gemiden rıhtıma indirilmesi masrafı alıcıya aittir.
Gümrük Vergileri	Alıcı (İthalatçı)	İthalat gümrükleme işlemleri ve vergiler alıcı tarafından ödenir.

Gemide Teslim Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. DES teslim şekli günümüzde hala geçerli mi? DES, Incoterms 2010 ile birlikte resmi listeden kaldırılmıştır. Ancak ticari sözleşmelerde “Incoterms 2000 kurallarına göre” ibaresi geçiyorsa kullanılabilir. Günümüzde yerini DAP (Delivered at Place) almıştır.

2. DES ile CIF arasındaki temel fark nedir? CIF teslim şeklinde risk, yükleme limanında mal gemiye geçtiği an alıcıya devredilir. DES teslim şeklinde ise risk, gemi varış limanına gelip demirleyene kadar satıcıda kalır.

3. DES teslim şeklinde gümrük vergisini kim öder? İthalat (varış) ülkesindeki gümrük vergileri, harçlar ve gümrükleme masrafları tamamen alıcıya (ithalatçıya) aittir.

4. Malın gemiden boşaltılması sırasında oluşan hasardan kim sorumludur? DES teslim şeklinde satıcının sorumluluğu gemi varış limanına geldiğinde biter. Boşaltma işlemi başladığı andan itibaren oluşacak hasar ve masraflar alıcının sorumluluğundadır.